کم خونی فقر آهن

کم-خونی

کم-خونی


 

کم خونی فقر آهن

کم خونی فقر آهن در حالتی ایجاد می گردد که خون فاقد گلبول قرمز سالم کافی باشد. کم خونی فقر آهن به دلیل کمبود آهن در بدن رخ می دهد. در اثر کمبود آهن، بدن نمی تواند به اندازه کافی هموگلوبین تولید نماید. هموگلوبین در گلبول های قرمز برای حمل اکسیژن مورد نیاز است.

 

علائم

در ابتدا ، کم خونی فقر آهن می تواند خفیف باشدو علائمی نداشته باشد. اما در اثر ادامه کمبود آهن و کم خونی حاصل از آن انواعی از علائم بروز می یابد که در زیر آمده است:

 

  • خستگی شدید
  • ضعف
  • رنگ پریدگی
  • درد قفسه سینه ، ضربان سریع قلب یا تنگی نفس
  • سردرد و سرگیجه
  • سردی دست ها و پاها
  • التهاب یا درد زبان
  • ناخن های شکننده
  • هوس غیرمعمول برای مواد غیر مغذی، مانند یخ، خاک یا نشاسته
  • اشتهای ضعیف، به ویژه در نوزادان و کودکانی که کم خونی فقر آهن دارند

 

علل

اگر به اندازه کافی آهن مصرف نشود، و یا آهن زیادی از دست داده شود، بدن نمی تواند به اندازه کافی هموگلوبین تولید کند، و این شرایط در نهایت به کم خونی فقر آهن منتج می شود.

علل کم خونی فقر آهن شامل موارد زیر است:

 

  • خونریزی محتوای آهن در خون در واقع در گلبولهای قرمز نهفته است. بنابراین در اثر خونریزی، مقادیری آهن از دست داده می شود. خانمهایی که در اثر قاعدگی خون خیلی زیادی از دست می دهند، در معرض کم خونی فقر آهن هستند. همچنین، از دست رفتن مزمن و آرام خون در برخی بیماری ها مانند زخم معده، فتق هیاتال، پولیپ روده بزرگ یا سرطان روده بزرگ، می تواند باعث کم خونی فقر آهن شوند. خونریزی دستگاه گوارش همچنین می تواند ناشی از استفاده منظم برخی از داروهای تسکین دهنده بدون نسخه، به خصوص آسپرین باشد.
  • کمبود آهن در رژیم غذایی. بدن به طور مرتب از غذاهایی که مصرف می شود آهن دریافت می کند. اگر آهن بسیار کمی مصرف شود، با گذشت زمان بدن ممکن است دچار کمبود آهن گردد. انواع گوشت، تخم مرغ، سبزیجات برگ سبز نمونه هایی از غذاهای غنی از آهن هستند. نوزادان و کودکان نیز برای رشد و نمو مناسب به رژیم غذایی حاوی آهن احتیاج دارند.
  • عدم جذب آهن. آهن موجود در مواد غذایی در روده کوچک جذب و وارد جریان خون می شود. اختلالات روده ای مانند بیماری سلیاک، که بر توانایی روده در جذب مواد مغذی از غذای هضم شده تأثیر می گذارد، می تواند منجر به کم خونی فقر آهن گردد. اگر بخشی از روده کوچک در اثر انجام عمل جراحی و یا دلایل دیگر کارکرد نداشته باشد، می تواند سبب کاهش جذب آهن و سایر مواد مغذی گردد.
  • بارداری. در بسیاری از خانمهای باردار کم خونی فقر آهن رخ می هد و به همین دلیل توصیه می شود که مکمل آهن مصرف گردد.

 

عوامل خطر

 

  • زنان. از آنجا که زنان در دوران قاعدگی خون از دست می دهند، به طور کلی بیشتر در معرض خطر کم خونی فقر آهن هستند.
  • نوزادان و کودکان. نوزادان، به ویژه آنهایی که وزن کمتری دارند و یا زودرس متولد شده اند، و همچنین نوزادانی که آهن کافی از شیر مادر و یا شیر خشک دریافت نمی کنند، در معرض کمبود آهن هستند. کودکان به علت رشد سریع احتیاج زیادی به مصرف آهن اضافی دارند.
  • گیاهخواران. عدم مصرف غذاهای غنی از آهن، خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن را افزایش می دهد.
  • اهداء مکرر خون. افرادی که به طور مرتب خون اهداء می کنند، در معرض خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن هستند.

 

 

عوارض

  • مشکلات قلبی. کم خونی فقر آهن می تواند منجر به ضربان قلب سریع یا نامنظم شود. متعاقب کم خونی، قلب نیز برای جبران کمبود اکسیژن موجود در خون در هنگام کم خونی باید پمپاژ خون را قوی تر و سریعتر انجام دهد. این امر می تواند منجر به بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی شود.
  • مشکلات دوران بارداری. در زنان باردار، کم خونی فقر آهن شدید با زایمان زودرس و نوزادان با وزن کم ارتباط دارد. اما این وضعیت در زنان باردار که به عنوان بخشی از مراقبتهای دوران بارداری خود، مکمل های آهن دریافت می کنند قابل پیشگیری است.
  • مشکلات رشد و نمو. در نوزادان و کودکان، کمبود شدید آهن و متعاقب آن کم خونی می تواند سبب تاخیر در رشد و نمو شود. علاوه بر این، کم خونی فقر آهن با افزایش حساسیت به عفونت ها نیز همراه است.

 

تشخیص

انواعی از تست های آزمایشگاهی در تشخیص کم خونی ها درخواست می گردند.

  • اندازه و رنگ گلبولهای قرمز. با کم خونی فقر آهن، گلبول های قرمز کوچکتر و از نظر رنگ طبیعی کمرنگ تر هستند.
  • هماتوکریت. هماتوکریت در واقع درصد گلبول های قرمز از حجم خون است.
  • سطح پایین هموگلوبین. سطوح پایین هموگلوبین نشانگر کم خونی است.
  • فریتین. این پروتئین در ذخیره آهن در بدن نقش دارد و سطح پایین فریتین معمولاً حاکی از کم بودن آهن ذخیره شده است.

 

جلوگیری

  • مصرف غذاهای سرشار از آهن خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن را کاهش دهید.
  • انواع گوشت قرمز و سفید
  • غذای دریایی
  • لوبیا
  • سبزیجات برگ سبز تیره مانند اسفناج
  • میوه های خشک مانند کشمش و زردآلو
  • غلات ، غلات و ماکارونی غنی از آهن
  • نخود فرنگی

به هر حال محتوای آهن در انواع گوشت ها بسیار بیشتر از سایر منابع می باشد.

 

مصرف غذاهای حاوی ویتامین C سبب تقویت جذب آهن می گردد.

همزمان با خوردن غذا، نوشیدن آب مرکبات یا خوردن سایر غذاهای سرشار از ویتامین C، جذب آهن را تقویت می نماید.

 

ویتامین C نیز در موارد زیر یافت می شود:

 

  • کلم بروکلی
  • گریپ فروت
  • کیوی
  • سبزیجات
  • خربزه
  • پرتقال
  • فلفل
  • توت فرنگی
  • نارنگی
  • گوجه و گوجه فرنگی

 

جلوگیری از کم خونی فقر آهن در نوزادان

برای جلوگیری از کم خونی فقر آهن در نوزادان، توصیه می گردد که در طول سال اول، شیر مادر با شیر یا فرمول غلیظ شده آهن میل شود. شیر گاو منبع خوبی از آهن برای نوزادان نیست و برای شیرخواران زیر 1 سال توصیه نمی شود. بعد از 6 ماهگی، مصرف حداقل دو بار در روز غلات و یا غلات حاوی آهن غلیظ شده توصیه می گردد که برای تقویت جذب آهن مفید است. با یکسالگی و کاهش مصرف شیر، مصرف غذاهای سرشار از آهن می تواند به خوبی نیاز های بدن کودک را به آهن تامین نماید.

 

مکمل های آهن

  • توصیه می شود که قرص های آهن با شکم خالی مصرف شود.
  • بهتر است همراه با داروهای کاهش دهنده اسید معده آهن مصرف نشود.
  • مصرف همزمان قرص های آهن و ویتامین C اثر مناسبتری دارد، چرا که ویتامین C باعث جذب آهن می شود.
  • مکمل های آهن می توانند باعث یبوست شوند.

بیماری های خونی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 44 = 51