کم خونی (Anemia)

کم-خونی-

کم-خونی-


کم خونی (Anemia)

کم خونی شرایطی است که در آن گلبول های قرمز سالم کافی در خون برای حمل اکسیژن به بافت های بدن وجود ندارد. کم خونی به طور معمول احساس خستگی و ضعف ایجاد می نماید. اشکال مختلفی از این بیماری وجود دارد که هر کدام علت خاص خود را دارند ولی این بیماری می تواند موقت یا طولانی مدت باشد و می تواند شدت های مختلفی نیز داشته باشد.

 

انواع کم خونی:

  • کم خونی آپلاستیک
  • نارسایی کمبود آهن
  • کم خونی سلولی
  • تالاسمی
  • کم خونی کمبود ویتامین

 

علائم

علائم کم خونی بسته به علت متفاوت است، ولی اگر کم خونی ناشی از یک بیماری مزمن باشد شاید علائم کم خونی در اثر بیماری زمینه ای کمتر بروز یابد و با آزمایش تشخیص داده شود. همچنین، در ابتدا کم خونی می تواند آنقدر خفیف باشد که مخفی باقی بماند. اما با تشدید کم خونی علائم بدتر می شود.

 

علائم زیر در بیشتر کم خونی ها رایج می باشد:

  • خستگی
  • ضعف
  • پوست کمرنگ یا زرد
  • ضربان قلب نامنظم است
  • تنگی نفس
  • سرگیجه یا سرگیجه
  • درد قفسه سینه
  • دست و پاهای سرد
  • سردرد

علل کم خونی

  • بازده پایین تولید گلبول قرمز.
  • خونریزی.
  • مرگ سریع گلبول های قرمز.

 

انواع مختلف کم خونی دلایل مختلفی دارد. آنها شامل موارد زیر هستند:

 

  • فقر آهن. شایع ترین نوع کم خونی، نارسایی فقر آهن بدن است. مغز استخوان برای ساخت هموگلوبین، به آهن احتیاج دارد و در شرایط فقر آهن، بدن نمی تواند هموگلوبین کافی برای گلبول های قرمز تولید کند. این نوع کم خونی در زنان باردار بسیار رایج است و به همین دلیل توصیه می شود که زنان باردار مکمل آهن مصرف نمایند. همچنین در اثر خونریزی، مانند خونریزی شدید قاعدگی، زخم، سرطان و استفاده منظم برخی از داروهای تسکین دهنده مانند آسپرین که می تواند باعث التهاب آستر معده و در نتیجه از دست رفتن خون شود، این نوع کم خونی بروز می نماید.
  • کم خونی کمبود ویتامین. فولات و کوبالامین (ویتامین B-12) از مواد مغذی مورد نیاز بدن برای تولید گلبولهای قرمز هستند و رژیم غذایی فاقد این ویتامینها می تواند باعث کاهش تولید گلبولهای قرمز و کم خونی گردد. همچنین در برخی افراد و به دلایل ژنتیکی علی رغم مصرف مقادیر کافی B-12 قادر به جذب این ویتامین نبوده و به همین دلیل دچار کم خونی کمبود ویتامین می شوند و به این نوع کم خونی، آنمی خطرناک گفته می شود.
  • کم خونی التهاب. برخی از بیماری ها – مانند سرطان ، HIV/AIDS ، آرتریت روماتوئید ، بیماریهای کلیوی ، بیماری کرون و سایر بیماری های التهابی حاد یا مزمن نیز می توانند در تولید گلبول های قرمز اختلال ایجاد نموده که سبب بروز کم خونی در قالب بیماری های زمینه ای بالا می شود.
  • کم خونی آپلاستیک. این کم خونی نادر و کشنده در شرایطی رخ می دهد که بدن به اندازه کافی گلبول قرمز تولید نکند. علل کم خونی آپلاستیک شامل عفونت ها، مصرف داروهای خاص، بیماری های خود ایمنی و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی است.
  • کم خونی های مرتبط با بیماری مغز استخوان. بیماری هایی از جمله سرطان خون و میلوفیبروز می تواند با تأثیر بر تولید سلولهای خون در مغز استخوان سبب بروز کم خونی شوند.
  • کم خونی همولیتیک. این نوع کم خونی هنگامی ایجاد می شود که گلبول های قرمز خون سریعتر از زمانی که باید فعالیت خود را به صورت طبیعی از دست بدهند، از بین بروند و در این شرایط مغز استخوان نمیتواند با سرعت مناسب آنها را با سلولهای جدیدجایگزین کند. برخی از بیماری های خونی باعث از بین رفتن گلبول های قرمز می شود. چنین شرایطی به دلیل مشکلات ژنتیکی و یا ابتلا به برخی بیمارها ایجاد می گردد.
  • کم‌خونی داسی شکل (Sickle cell anemia). این بیماری یک مشکل ارثی است که این نوع کم خونی همولیتیک را ایجاد می نماید. این بیماری به دلیل نقصان ژنتیکی هموگلوبین ساخته شده سبب تولید گلبولهای قرمز می شود که شکل هلالی یا داسی داشته و غیر طبیعی هستند. این گلبول های با شکل نامتعارفبه صورت زودرس می میرند و در نتیجه کمبود مزمن گلبولهای قرمز ایجاد می شود.

 

عوامل خطر

عوامل مختلفی می توانند سبب بروز کم خونی و یا افزایش احتمال ابتلا به انواع آن شوند که در زیر آمده است.

 

  • رژیم غذایی فاقد ویتامین ها و مواد معدنی. مصرف مداوم غذاهای حاوی آهن، ویتامین B-12 و فولات کم سبب افزایش خطر کم خونی می گردد.
  • اختلالات روده ای. ابتلا به اختلالات روده ای که سبب اختلال در جذب مواد مغذی در روده کوچک می شود (مانند بیماری کرون و سلیاک) می تواند منجر به کم خونی گردد.
  • قاعدگی زنان.
  • بارداری.
  • بیماری های مزمن. ابتلا به سرطان، نارسایی کلیه، دیابت یا بیماری های مزمن دیگر می توانند سبب کم خونی شوند. از دست رفتن خون از طریق زخمها و یا بیماریهایی مانند هموروئید نیز می تواند منجر به کم خونی شود.
  • سابقه خانوادگی.
  • سن. افراد بالای 65 سال به تدریج در معرض کم خونی قرار می گیرند.

 

عوارض ابتلا به کم خونی

  • خستگی شدید. کم خونی شدید می تواند سبب ناتوانی و احساس خستگی شدید گردد که منجر به ناتوانی در انجام کارهای روزمره می گردد.
  • مشکلات قلبی کم خونی می تواند به ضربان قلب سریع یا نامنظم (آریتمی) منجر شود. در شرایط کم خونی، احتمال بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی نیز وجود دارد.
  • مرگ. برخی از کم خونی های ارثی، مانند کم خونی سلول داسی شکل، می توانند منجر به مرگ شوند.

 

پیشگیری

بسیاری از انواع کم خونی (مانند انواع با ریشه ژنتیکی) قابل پیشگیری نیستند. اما مصرف رژیمهای غذایی حاوی انواع ویتامین ها و مواد معدنی می تواند از بروز کم خونیهای فقر آهن و فقر ویتامین جلوگیری نماید:

 

  • آهن. غذاهای سرشار از آهن شامل گوشت گاو و سایر فراورده های گوشتی، لوبیا ، عدس، غلات غنی شده از آهن، سبزیجات برگ سبز تیره و میوه خشک می باشد.
  • فولات. این ویتامین در میوه ها و آب میوه ها، سبزیجات برگ سبز تیره، نخود سبز، لوبیا، بادام زمینی یافت می شود.
  • ویتامین B-12. غذاهای سرشار از ویتامین B-12 شامل گوشت، لبنیات و سویا است.
  • ویتامین C. غذاهای سرشار از ویتامین C شامل مرکبات و آب میوه، فلفل، کلم بروکلی، گوجه فرنگی، خربزه و توت فرنگی است. مصرف چنین سبزجات و میوه هایی به افزایش جذب آهن نیز کمک می کند.

بیماری های خونی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

85 + = 88